Εντοπίστηκε η πρωτεΐνη-κλειδί του στρες

Το μόριο του στρες και πιθανώς της κατάθλιψης εντόπισαν στον εγκέφαλο ερευνητές. Πρόκειται για τον πρωτεϊνικό υποδοχέα CRF1 ο οποίος έχει την έδρα του στην υπόφυση του εγκεφάλου -μια περιοχή που είναι γνωστό ότι παίζει σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση του άγχους καθώς εκλύει χημικά του στρες στην κυκλοφορία του αίματος - και είναι υπεύθυνος για την παρατεταμένη παραγωγή ορμονών που προκαλούν άγχος και πιθανώς κατάθλιψη. 

Με χρήση πανίσχυρου μηχανήματος ακτίνων Χ 

Παρότι οι επιστήμονες γνώριζαν επί μακρόν τον ρόλο της υπόφυσης στο στρες δεν είχαν εντοπίσει ποια πρωτεΐνη της είναι η "ένοχη" για την παρατεταμένη έκλυση ορμονών του στρες. Τώρα, για πρώτη φορά ειδικοί της φαρμακευτικής εταιρείας Heptares Therapeutics με χρήση ενός από τα πιο ισχυρά μηχανήματα ακτίνων Χ στον κόσμο, κατάφεραν να αποκαλύψουν τη συγκεκριμένη πρωτεΐνη.

Όπως αναφέρουν με δημοσίευσή τους στην επιθεώρηση Νature χρησιμοποίησαν τον επιταχυντή σωματιδίων Diamond Light Source στο Οξφορντσάιρ προκειμένου να κατανοήσουν τη δομή της CRF1. Οι ισχυρές ακτίνες του επιταχυντή "φώτισαν" την πρωτεΐνη αποκαλύπτοντας μάλιστα και μια "αχίλλειο πτέρνα" της η οποία μπορεί να αποτελέσει στόχο νέων θεραπειών, όπως αναφέρεται σε σχετικό δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας Sunday Times. 

Προς θεραπείες για στρες και κατάθλιψη

Οι ειδικοί ευελπιστούν ότι η νέα γνώση θα οδηγήσει στον σχεδιασμό μικρών φαρμακευτικών μορίων τα οποία θα στοχεύουν τη… ρωγμή της πρωτεΐνης και θα θεραπεύουν το άγχος και την κατάθλιψη. 

Μιλώντας στη βρετανική εφημερίδα η επικεφαλής του επιστημονικού τμήματος της Heptares Therapeutics Δρ Φιόνα Μάρσαλ ανέφερε ότι «γνωρίζοντας πλέον το σχήμα της πρωτεΐνης θα μπορούμε να σχεδιάσουμε ένα μόριο το οποίο θα ‘κλειδώνει’ στο… αδύναμο σημείο της CRF1 και θα την απενεργοποιεί βάζοντας έτσι ένα τέλος στο βιοχημικό ντόμινο που οδηγεί στο στρες».

Η CRF1 εντοπίζεται στις εξωτερικές μεμβράνες των κυττάρων της υπόφυσης και ανιχνεύει τα μόρια του στρες τα οποία εκλύονται από τον υποθάλαμο – περιοχή του εγκεφάλου που παράγει ορμόνες οι οποίες ελέγχουν μεταξύ άλλων τη θερμοκρασία του σώματος, την πείνα και τη διάθεση. Όταν ανιχνεύσει κάποιο τέτοιο μόριο οδηγεί το κύτταρο στην έκλυση ορμονών που οδηγούν στο στρες. 

Και έρευνα για τον διαβήτη 

Η ερευνητική ομάδα σκοπεύει επίσης να χρησιμοποιήσει την ίδια ερευνητική μέθοδο προκειμένου να αναλύσει μόρια που εμπλέκονται στον διαβήτη τύπου 2 με απώτερο στόχο τη μελλοντική ανάπτυξη ενός φαρμάκου που θα λαμβάνεται από το στόμα και θα καταργήσει τις ενέσεις ινσουλίνης.

Πηγή : ΒήμαScience 

Νέα εξήγηση για το μηχανισμό δράσης των αντικαταθλιπτικών

Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες, περιέργως όμως κανείς δεν είναι βέβαιος για τις λεπτομέρειες του μηχανισμού δράσης. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Τζον Χόπκινς προτείνουν τώρα μια νέα θεωρία, σύμφωνα με την οποία τα φάρμακα αυτά μπλοκάρουν ένα γονίδιο που κανονικά εμποδίζει το σχηματισμό νέων νευρώνων στον εγκέφαλο.
Τα σύγχρονα αντικαταθλιπτικά, όπως τα φάρμακα της κατηγορίας SSRI (εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης) αυξάνουν τα επίπεδα της σεροτονίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που συνδέεται με την κατάθλιψη. Τη δεκαετία του 1990, πολλοί νευροβιολόγοι πίστευαν ότι η κατάθλιψη οφείλεται σε "διαταραχές" των επιπέδων της σεροτονίνης και άλλων νευροδιαβιβαστών, αργότερα όμως έγινε σαφές ότι η κατάσταση δεν είναι τόσο απλή.

Το μυστήριο περιπλέκεται από το γεγονός ότι τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα συνήθως χρειάζονται αρκετές εβδομάδες μέχρι να δράσουν πλήρως, παρόλο που η αύξηση στα επίπεδα των νευροδιαβιβαστών είναι άμεση.

Κανείς δεν είναι σίγουρος για το πού οφείλεται αυτή η καθυστέρηση, τα τελευταία χρόνια όμως έχει προκύψει ένα σημαντικό νέο στοιχείο: τα αντικαταθλιπτικά φαίνεται ότι προάγουν το σχηματισμό νέων νευρώνων από βλαστικά κύτταρα του εγκεφάλου, μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο.
Την ίδια δράση έχει εξάλλου διαπιστωθεί ότι έχει η ηλεκτροσπασμοθεραπεία, περισσότερο γνωστή ως ηλεκτροσόκ, η οποία εφαρμόζεται ακόμα και σήμερα στην ανθεκτική κατάθλιψη (και δεν είναι βάρβαρη όπως πιστεύεται).

Πώς όμως μπορούν τα φάρμακα και η ηλεκτροσπασμοθεραπεία να προάγουν τη νευρογένεση ; Για να διερευνήσει το θέμα, ο καθηγητής Χονγκζούν Σον και οι συνεργάτες του συνέκριναν σε πρώτη φάση ποντίκια που είχαν ή δεν είχαν υποβληθεί σε ηλεκτροσπασμοθεραπεία. Η ανάλυση έδειξε ότι η θεραπεία έδειχνε να μπλοκάρει το γονίδιο της πρωτεΐνης sFRP3.

Για να μελετήσουν τη δράση αυτής της πρωτεΐνης, οι ερευνητές μελέτησαν ποντίκια που είχαν τροποποιηθεί γενετικά ώστε να μην την παράγουν καθόλου. Τα πειραματόζωα αυτά συμπεριφέρονταν "σαν φυσιολογικά ποντίκια που έπαιρναν αντικαταθλιπτικά" αναφέρει η ερευνητική ομάδα. Επιπλέον, η συμπεριφορά αυτή δεν άλλαζε όταν χορηγούνταν αντικαταθλιπτικά σε αυτά τα ζώα.

Αυτό αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι τα αντικαταθλιπτικά αναστέλλουν τη δράση του γονιδίου της πρωτεΐνης sFRP3, η οποία είχε διαπιστωθεί με προηγούμενες μελέτες ότι αναστέλλει το σχηματισμό νέων νευρώνων.

Για να συνδέσουν τα ευρήματα στα ποντίκια με το τι συμβαίνει στον άνθρωπο, οι ερευνητές εξέτασαν μια βάση δεδομένων με πληροφορίες για 541 ασθενείς με κατάθλιψη και την απόκρισή τους στη θεραπεία με αντικαταθλιπτικά. Πράγματι, τρεις παραλλαγές του sFPR3 βρέθηκαν να συνδέονται με την απόκριση στη θεραπεία.

Τα αποτελέσματα των επιμέρους πειραμάτων δημοσιεύονται στις επιθεωρήσεις "Molecular Psychiatry" και "Cell Stem Cell".

Σχολιάζοντας τα ευρήματα, ο Δρ Σονγκ επισημαίνει ότι "Η δραστηριότητα αυτού του γονιδίου είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στην ένταση της δραστηριότητας στον εγκέφαλο, οπότε το sFRP3 φαίνεται να είναι ένας φύλακας που συνδέει τα επίπεδα δραστηριότητας με το σχηματισμό νέων νευρώνων".
Σημειώνει επιπλέον ότι το γονίδιο δείχνει να επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες όπως η σωματική άσκηση.

Περαιτέρω μελέτες θα δείξουν αν το sFRP3 λύνει πράγματι το μυστήριο των αντικαταθλιπτικών.

Πηγή : in.gr